Czy jesteśmy zobowiązani do przejęcia długów po śmierci rodziców

 Czy dorosłe dzieci ponoszą odpowiedzialność za długi rodziców? Czy po śmierci rodziców musimy spłacać ich długi? Czy możemy się w jakiś sposób prawnie zabezpieczyć i czy musimy przyjmować spadek po rodzicach, jeżeli wiemy, że jest on obciążony długiem?

Dopóki rodzice żyją, ich dzieci w żaden sposób nie odpowiadają za ich zobowiązania wobec osób trzecich. Wierzyciele nie mogą zapukać do drzwi dzieci, by wyegzekwować od nich środki na spłatę długów. 

Jednak z chwilą śmierci rodziców sytuacja się zmienia, bowiem wszelkie prawa i obowiązki oraz  powstałe za ich życia zobowiązania przechodzą do masy spadkowej. Dzieci są ustawowymi spadkobiercami, zatem wszystkie prawa i obowiązki spadkowe, z chwila śmierci rodziców przejdą na nich. Każdy spadkobierca masy spadkowej po swoich rodzicach, zgodnie z art. 1012 Kodeksu Cywilnego ma trzy wyjścia:

1. Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczania odpowiedzialności za długi, nazywa się to przyjęciem prostym, czyli spadkobierca bez żadnych wątpliwości i zastrzeżeń przyjmuje masę spadkową po zmarłych rodzicach.

2. Spadkobierca przyjmuje spadek z zastrzeżeniem polegającym na ograniczeniu swojej odpowiedzialności, nazywa się to przyjęciem z dobrodziejstwem inwentarza.

3. Spadkobierca, świadomy obciążeń spoczywających na masie spadkowej po rodzicach – odrzuca spadek w całości. Zatem nie będzie on w przyszłości odpowiadał za długi spadkowe. Jest tu oczywiście pewien kruczek polegający na tym, że spadkobierca nie nabywa również aktywów spadku, czyli tego wszystkiego co ma wartość, a nie jest długiem. Najczęściej taki wyjście z sytuacji powstaje, gdy rodzic prowadzi jakąkolwiek działalność gospodarczą, która chociaż obciążona długami i obowiązkami, może zawierać znaczące aktywa. Taki spadkobierca, który odrzucił spadek  zostaje całkowicie wyłączony z dziedziczenia, tak jakby on sam nie doczekał otwarcia spadku. 

Ale na tym nie koniec. Jeżeli spadkobierca, który całkowicie odrzucił spadek ma własne dzieci, to automatycznie dzieci te stają się spadkobiercami dziadków. Czyli wszelkie prawa i obowiązki przejdą na wnuki, które oczywiście także mają prawo odrzucić całkowicie powstały spadek. Jeżeli dzieci te są małoletnie, oświadczenie o rezygnacji ze spadku muszą wystosować ich rodzice będący przedstawicielami ustawowymi swoich małoletnich dzieci. Jednak takie przedstawicielstwo musi zaakceptować sąd rodzinny. 

Należy jednak pamiętać, że tego rodzaju oświadczenie poparte przez sąd rodzinny należy złożyć w trakcie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca nabył prawa do spadku, najczęściej tą cezurą jest chwila, w której spadkobierca dowiedział się o śmierci spadkodawcy.