Wezwanie w formie świadka – brak stawiennictwa

Po otrzymaniu wezwania w charakterze świadka mamy obowiązek stawić się na przesłuchanie w miejscu i o czasie wyznaczonym w wezwaniu. Mało tego. Naszym obowiązkiem będzie także pozostanie do dyspozycji sądu, do czasu, aż zostaniemy z niego zwolnieni.

Należy też pamiętać o tym, że wezwanie musi być dostarczone z godnie z obowiązującymi przepisami. W innym wypadku nikt nie będzie miał prawa wyciągać konsekwencji, jeśli nie pojawiły się na rozprawie.

Jako prawidłowo doręczone uznaje się doręczenie wezwania za pokwitowaniem, za pośrednictwem policji, poczty, czy gońca sądowego.

Zawiadomienie wysłane listem poleconym, przykładowo za pośrednictwem poczty, zawsze posiada zwrotne potwierdzenie odbioru. Na nim należy złożyć swój podpis, a także wpisać dokładną datę.

W zawiadomieniu znajdziemy sygnaturę sprawy, adres sądu, w którym mamy stawić się na rozprawę, a także datę godzinę i numer sali.

Poza ogólnymi informacjami znajduje się tam także pouczenie dotyczące praw i obowiązków świadka, które koniecznie należy przeczytać.

W przypadkach nagłych dopuszcza się także wezwanie świadka w formie telefonicznej, lub za pomocą faksu.

Jeśli wyznaczony termin będzie kolidował z obowiązkami świadka, to osoba wezwana ma obowiązek usprawiedliwić swoją nieobecność. Najlepiej zrobić to telefonicznie. Należy wtedy zadzwonić do sekretariatu sądu bądź prokuratury i podać przyczynę i ustalić nowy termin złożenia zeznań. Z całego przebiegu rozmowy zostanie sporządzona notatka urzędowa i dołączona do akt.

Można również przesłać pocztą list, który będzie zawierał usprawiedliwienie. Może to być np. dowód zakupu biletu w tym terminie, bądź inny dowód potwierdzający niestawiennictwo.

Jeśli przyczyną naszej nieobecności jest choroba należy dostarczyć odpowiednie zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza biegłego, który będzie posiadał pozwolenie do wystawiania takich zaświadczeń. Lista tych lekarzy dostępna jest w sądach, bądź na ich stronach internetowych.

Jeśli natomiast nie usprawiedliwimy swojej nieobecności świadek może zostać ukarany karą początkową. Są nimi:

  • kara pieniężna, o wysokości do 10 000 zł,
  • zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka przez policję,
  • aresztowanie porządkowe, dokonywane jest, gdy świadek wielokrotnie nie stawia się na wezwanie bez usprawiedliwienia, bądź wtedy, gdy dwie wcześniej wymienione kary nie przyniosły zamierzonych oczekiwań. Może zostać zastosowana na okres nie dłuższy, niż 30 dni.

Warto zapamiętać, że karę pieniężną sąd uchyli, jeśli ukarany za niestawiennictwo dostatecznie się usprawiedliwi. Usprawiedliwienia należy dokonać w ciągu siedmiu dni od daty potwierdzającej doręczenie postanowienia o karze pieniężnej.

Jeśli celowo nie odbierzemy korespondencji ściagniemy sobie na głowę poważny problem. Po dwóch nieudanych próbach dostarczenia pisma, sąd uzna, że wezwanie zostało prawidłowo doręczone.

Prawa i obowiązki świadka w sądzie

Świadkiem w postępowaniu karnym może być każda osoba, która w ocenie organów sprawiedliwości może posiadać istotne i przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy informacje i została wezwana do organu w celu złożenia zeznań. Przepisy procedury karnej nakładają na osobę powołaną do sądu w charakterze świadka szereg obowiązków, których niewykonanie skutkuje odpowiedzialnością karną lub zastosowaniem kar porządkowych. Te same przepisy przyznają jednak świadkowi również prawa, z których może skorzystać.

Obowiązki świadka

1. Obowiązek stawiennictwa na wezwanie i pozostanie do dyspozycji sądu do zakończenia czynności procesowych.

Każda osoba wezwana do sądu w charakterze świadka ma obowiązek stawić się na miejsce we wskazanej w wezwaniu godzinie. Z obowiązku bezpośredniego stawienia się na rozprawę świadka zwalnia jedynie choroba, trwałe kalectwo lub inna dająca się pokonać przeszkoda. Wówczas istnieje możliwość, by świadka przesłuchać w miejscu jego pobytu, bądź przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przesłuchanie na odległość.

Nie stawienie się na wezwanie lub oddalenie się z miejsca czynności, bez wcześniejszego zezwolenia, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości do 10 tys. zł. Ponadto organ sprawiedliwości może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka na miejsce przeprowadzania czynności prawnych.

2. Obowiązek składania zeznań.

Każda osoba, która została wezwana w charakterze świadka ma obowiązek złożyć zeznania. Z kolei jeśli świadek bezpodstawnie odmawia złożenia zeznań i wyjaśnień, mimo pouczenia o spoczywającym na nim obowiązku, mogą zostać nałożone na świadka kary pieniężne do wysokości 10 tys. zł lub kary pozbawienia wolności do 30 dni.

3. Obowiązek złożenia przyrzeczenia

Złożenie przyrzeczenia następuje przed sądem lub wyznaczonym przez sąd miejscu, przy czym za zgodą obu stron można odstąpić od odbierania przyrzeczenia.

4. Obowiązek mówienia prawdy

Wezwany świadek ma obowiązek składania zeznań zgodnie z prawdą i niezatajania istotnych dla postępowania faktów i informacji. Świadek, który świadomie i umyślnie zataja prawdę lub zeznaje niezgodnie z prawdą podlega odpowiedzialności karnej, pozbawienia wolności do lat 3.

Rozbieżności ze stanem faktycznym wynikające z niewiedzy świadka, niepamięci lub też wadliwego postrzegania danych wydarzeń przez świadka nie stanowią czynu zabronionego, a więc nie podlegają karze.

Prawa świadka

1. Prawo do odmowy składania zeznań i uchylenia się od odpowiedzi na pytanie

Prawo do odmowy złożenia zeznań i uchylenia się od odpowiedzi stanowi jedno z najważniejszych praw świadka. Prawo takie przysługuje osobom najbliższym dla podejrzanego. Są nimi: małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, rodzice, powinowaty w tym samym stopniu lub linii, osoba pozostająca w stosunku przysposobionym z podejrzanym, lub osoba pozostające we wspólnym pożyciu. Prawo do odmowy składania zeznań przysługuje również osobie, która w innej toczącej się sprawie została oskarżona o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem.

Ponadto świadek ma prawo bez podania przyczyny uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeśli mógłby w ten sposób narazić siebie lub bliską sobie osobę na odpowiedzialność karną.

2. Prawo do anonimowości

Świadek ma prawo do złożenia wniosku, aby czynność okazania, w którym przedstawiane są mu osoby do rozpoznania, przeprowadzona została z wyłączeniem możliwości rozpoznania świadka przez osobę rozpoznawaną.

3. Prawo do przesłuchania z wyłączeniem jawności

Świadek ma prawo żądać, by przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść jego zeznań naraża jego osobę i bliskich na hańbę i niebezpieczeństwo.

4. Prawo do zastrzeżenia danych dot. miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości sądu i prokuratury.

Świadek ma prawo zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania czy aktualnego miejsca pobytu do wyłącznej wiadomości sądu i prokuratury, jeśli istnieje realna i konkretna obawa użycia przemocy lub groźby wobec świadka lub jego najbliższych w związku z jego zeznaniami. Wszelkie pisma procesowe i wezwania kierowane są wówczas do instytucji, w której pracuje świadek lub na wskazany przez niego adres.

Świadek w sądzie – jakie posiada prawa i obowiązki?

Dla każdej osoby wizyta w sądzie jest dość stresującym przeżyciem, dlatego też trzeba oczywiście odpowiednio się do niej przygotować, dzięki czemu można z pewnością przeżyć to doświadczenie zupełnie na luzie. Trzeba jednak mieć pojęcie o tym, jak zachowywać się w sądzie i jakie prawa oraz obowiązki posiada świadek w danej sprawie. Przede wszystkim osoba wezwana na świadka musi mówić prawdę, ponieważ zeznaje ona pod przysięgą, jeśli jest to rodzina oskarżonej osoby ma ona prawo do odmówienia składania wyjaśnień, ponieważ nie pogrąży w ten sposób swojego bliskiego. Wiele zależy od tego czego dotyczy sprawa, jeśli jest to np. sprawa o zabójstwo, to okoliczności są bardzo poważne i świadek musi zdawać sobie z powagi sytuacji, ponieważ od jego zeznań naprawdę wiele może zależeć i sąd będzie liczył na to, że świadek zezna wszystko zgodnie z prawdą.

Prawo do odmówienia odpowiedzi na poszczególne pytania

Świadek może również odmówić odpowiedzi na niektóre pytania, szczególnie jeśli:

– obrażają go,

– są niestosowne,

– świadek nie pamięta danego zdarzenia.

Jak widać wyraźnie wcale nie jest powiedziane to, że trzeba odpowiadać na wszystkie pytania, ponieważ w przeciwnym wypadku można mieć duże problemy związane z odpowiedzialnością karną przed sądem. Nie wszystko da się zapamiętać, ale zatajanie prawdy również jest sporym przewinieniem, dlatego też przed takimi zachowaniami trzeba się wzbraniać, ponieważ można ponieść tego srogie konsekwencje, a raczej nikt nie chciałby doświadczyć tego na własnej skórze, bo grozi na to nawet więzienie.

Najważniejsze obowiązki

Najważniejszym obowiązkiem świadka oprócz tego, że musi mówić prawdę i nie może zatajać przed sądem żadnych informacji jest oczywiście to, że świadek musi stawić się na każdej rozprawie. Nie ma więc mowy o tym, że z jakiegoś powodu świadka nie będzie, zwłaszcza jeśli jest bardzo ważną osobą w sprawie. Oczywiście można poprosić o przełożenie przesłuchania z uwagi na zły stan zdrowia, itd. Trzeba jednak załatwiać to zgodnie z obowiązującym prawem, pamiętając o wszelkich formalnościach, wtedy też sąd może to wziąć pod uwagę i rozprawa będzie mogła być nawet przełożona w czasie. Czasami jednak można uniknąć odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, takie sytuacje mają miejsce szczególnie wtedy, gdy świadek zdecyduje się jednak w pewnym momencie powiedzieć prawdę i wyrazi skruchę. Czasami w grę wchodzi także to, iż zeznania świadka były mało istotne i nie miały one żadnego wpływu na rozwój sprawy, wtedy sąd również patrzy na taką osobę przychylniejszym okiem. W innym przypadku trzeba liczyć się z karą grzywny lub więzienia.