Ustawa o IPN – garść informacji

Na przełomie stycznia i lutego 2018 roku wybuchł międzynarodowy skandal związany z uchwaleniem w Polsce nowej ustawy o IPN. Co znalazło sięw tej ustawie? Dlaczego wzbudziła ona takie kontrowersje i jakie mogą być ich następstwa?

Czego dotyczy ustawa?

Głównym założeniem nowej ustawy jest karanie za niezgodne z faktami przypisywanie Polakom zbrodni popełnionych w okresie II wojny światowej. Od teraz stwierdzenia dotyczące udziału Polski w holokauście i innych zbrodniach popełnianych przez III Rzeszę Niemiecką mają być karane grzywną lub więzieniem. Ustawa ma nie obejmować działalności naukowej i artystycznej, a kwestię zakwalifikowania jej jako takiej pozostawia się Instytutowi Pamięci Narodowej.

Druga część ustawy, choć budzi mniejsze emocje, również jest obiektem sporu i przyczyną napięcia międzynarodowego. Dotyczy ona zakazu promowania w Polsce Banderyzmu i popełnionych przez ukraińskie bojówki zbrodni na Wołyniu i w innych wschodnich częściach kraju.

Kontrowersje i spór dyplomatyczny

Zdaniem przeciwników ustawy jest ona zamachem na wolność słowa oraz negowaniem faktów historycznych. Nie ma wątpliwości, że w czasie II wojny światowej część obywateli polskich czynnie wspierała poczynania nazistów. Przedstawiciele Izraela jak i wielu polskich komentatorów są zdania, iż od teraz również o takich przypadkach nie będzie można mówić bezkarnie. Partia rządząca odpiera te zarzuty twierdząc, iż doszło do nieporozumienia, a ustawa nie ocenzuruje dyskusji dotyczącej najciemniejszych stron polskiej historii. Uważają oni, że ustawa ma na celu przede wszystkim walkę z nazywaniem nazistowskich obozów koncentracyjnych polskimi obozami śmierci. Niemniej jednak, pojęcie to nie pojawia się w treści ustawy ani razu co budzi pewne wątpliwości co do wiarygodności rządzących.

Ustawie o IPN mocno sprzeciwia się Izrael, lecz obojętne nie są również Stany Zjednoczone. Niewątpliwie, dobre stosunki dyplomatyczne Polski z ważnymi partnerami zostały w ciągu kilku dosłownie dni mocno nadszarpnięte. Trudno oczekiwać szybkiej ich poprawy, gdyż prezydent podpisał już ustawę, którą teraz zatrzymać może już tylko Trybunał Konstytucyjny. Znajdujący się jednak w rękach partii rządzącej organ władzy sądowniczej raczej nie sprzeciwi się swoim zwierzchnikom, którzy są zdecydowani, aby wprowadzić ustawę w życie.

Najbliższe tygodnie i miesiące pokażą, czy uda się załagodzić jeden z największych polskich sporów dyplomatycznych ostatnich 30 lat. Odpowiedzialność spoczywa teraz po stronie ustawodawców, którzy muszą wykazać się niewiarygodnymi umiejętnościami dyplomatycznymi,  Wydaje się jednak, że bez chęci dialogu i pewnych ustępstw z ich strony nie ma szans na zażegnanie konfliktu, na którym z pewnością najbardziej cierpi Polska.

Czym jest ustawa o STIR?

   

Zmiany w rządzie doprowadziły do ciągłych zmian w prawodawstwie, które mają rozwiązać palące problemy społeczeństwa. Jednym z głównych celów tych zmian jest uszczelnienie systemu podatkowego. W plan działań w tym kierunku wplata się system STIR.

    Ustawa o STIR została uchwalona 24 listopada 2017 roku. Jest to ustawa mająca przeciwdziałać wykorzystywaniu sektora finansowego w celu wyłudzeń skarbowych. Przede wszystkim ustawa ma zapobiegać wyłudzeniom VAT. Ustawa powinna ograniczyć luki w podatku VAT i walczyć z tzw. karuzelami VAT-owskimi. Dzięki założeniom ustawy zostanie utworzony system wymiany informacji pomiędzy bankami a administracją skarbową, Takie zebranie informacji pozwoli na dokonywanie analiz finansowych, które wskażą przepływy symptomatyczne dla wyłudzeń skarbowych. To z kolei pozwoli na wcześniejszą reakcję na wszelkie nieprawidłowości. 

    Zgodnie z ustawą ma zostać stworzony System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej (STIR). Będzie to system, który pozwoli na dostęp do odpowiednich informacji mających ułatwić reakcję na nieprawidłowości.

   System pozwoli także wskazać bankom rachunki zakładane przez tzw. słupy,(czyli podmioty, które są powoływane, aby popełnić przestępstwo skarbowe). Dzięki systemowi możliwa będzie także analiza stopnia wykorzystania banków lub SKOK-ów do wyłudzeń skarbowych. Analizy dotyczyć będą przestępstw skarbowych i tych związanych z VAT.

    Ustawa zakłada takie mechanizmy działania jak:

  • automatyczne podawanie w STIR wskaźnika ryzyka dotyczące wykorzystania banków do popełniania wyłudzeń skarbowych,
  • analiza danych z banków i SKOK-ów,
  • zobowiązanie banków i SKOK-ów do przekazywania konkretnych danych(nawet tych objętych tajemnicą bankową czy zawodową).

    Ustawa upoważnia również szefa Krajowej Administracji Skarbowej do zablokowania podejrzewanego rachunku na 72 godziny(z możliwością przedłużenia- nawet do 3 miesięcy). Sa to mechanizmy, które maja przeciwdziałać wyłudzeniom VAT, które wykorzystują tzw. znikającego podatnika. Ustawa wprowadza także takie instrumenty działania jak:

  • odmowa rejestracji,
  • wykreślenie z urzędu podmiotu jako podatnika VAT

przy jednoczesnym braku powiadomienia tego podmiotu o tym fakcie. W związku z tym zostanie stworzony wykaz podmiotów, które nie zostały zarejestrowane jako podatnicy VAT czy też zostali z niego wykreśleni z rejestru z urzędu lub zostali przywróceni jako podatnicy VAT. Ustawa o STIR to jeden z elementów mających uszczelnić system podatkowy w połączeniu z rejestrem faktur i mechanizmem podzielonej płatności. Mechanizmy te zapewnią osiągnięcie zakładanych wpływów budżetowych w następnym roku.